Kısa Film Yarışması

Ödüller

1. ‘ye 10.000,00₺
2. ‘ye 7.500,00₺
3. ‘ye 5.000,00₺
Mansiyon 2.500,00₺
Mansiyon 2.500,00₺

Son Başvuru

25.04.2018

Detaylı Bilgi

Birçok vatandaşın mağdur olduğu, haksız rekabete yol açıp işverenler arasında ahlaki dezenformasyona yol açan kayıt dışı istihdam yani sigortasız çalışma sorunu öncelikle mücadele edilmesi gereken alanlardan birisidir. Sadece vatandaşlar ve işverenler için değil sosyal güvenlik sisteminin gelecek nesillere kalabilmesi ve aktüeryal açıdan dengeli olabilmesi kayıt dışının önlenmesine bağlıdır. Bugün ülkemizde iki kişiden alınan primler ile bir emekli finanse edilebilmekte ve bu üç kişinin sağlık harcamaları ödenmektedir. Bu oran diğer ülkelerde dört kişinin bir emekliyi finanse edebilecek düzeydedir. Türkiye’de istihdam içinde aktif çalışan 28 milyon 644 bin kişi içinde 9 milyon 716 bin kişi kayıt dışı çalışmaktadır(Türkiye İstatistik Kurumu 2017 Ekim ayı verileri).

Sosyal Güvenlik Kurumu kayıt dışı çalışma ile mücadele konusunda beş ana strateji üzerinden hareket etmektedir.

  • Denetimlerin yapılması
  • İşverenlerin bilgilendirilmesi için rehberlik ziyaretleri
  • Prim indirimleri
  • Diğer kurumlarla veri paylaşımı yaparak, denetime gitmeden kayıt dışı çalışanları tespit edilmesi
  • Bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetleri.

Bilgilendirme bilinçlendirme kapsamında yapılan güzel çalışmalardan birisi de 13 farklı iletişim fakültesi öğrencileri ile yapılan “Sosyal Güvenlik ve Medya Atölyesi” konulu bir farkındalık çalışmasıdır. Bu çalışma kapsamında öğrenciler bir hafta boyunca görsel materyal tasarımlar, radyo reklamları, kamu spotları örnekleri üretmişlerdir. Söz konusu başarılı çalışmalar Kurumumuzca kamu spotu, radyo spotu, sinema spotu olarak profesyonel olarak çekilmiş ve yayınlanmıştır. Söz konusu çalışmalara www.kidep.net adresinden ulaşabilirsiniz.

Sizlerden Beklentimiz

Geleceğin medya profesyonelleri olacak olan sizler ile kayıt dışı istihdamla mücadelede yeni bakış açılarına ulaşmak ve sizleri bu konuda bilgilendirmek, biraz olsun konu üzerinde düşünmenizi ve her bireye düşündürtmenizi sağlamak amacıyla bu yarışma düzenlenmiştir. Sosyal güvenliğin neden önemli olduğu kayıt dışı çalışmanın olumsuz etkileri, kayıt dışı çalışmanın önlenmesi konusunda faydalanabileceğiniz bilgiler yol göstermesi açısında aşağıda sizlere sunulmuştur.

Konuyla ilgi daha ayrıntılı bilgileri www.sgk.gov.tr adresinden Sigortalılık başlığı içinde Kayıt Dışı Bölümden (http://www.sgk.gov.tr/wps/portal/sgk/tr/calisan/kayitdisi_istihdam) veya www.kidep.net adresinden ulaşabilirsiniz.

Sosyal güvenlik, toplumun zor durumda olan bireylerine yardım edilmesini daha iyi durumda olan kişilerin vicdanına veya yardımına bırakmayarak, toplumsal dayanışmayı kurumsal ve düzenli işler hale getirmek ve tüm ülke vatandaşlarına hak olarak sunmaktadır. Sosyal güvenlik sistemi vatandaşlara hayatları boyunca sağlık hizmeti vermeyi ve asgari bir gelir düzeyi sağlamayı ve kişileri mesleki, fizyolojik ve sosyo-ekonomik nitelikteki risklere karşı fertleri korumayı ve bu risklerden doğan zararları gidermeyi amaçlayan sistemdir.

Ülkemizde sosyal güvenlik, anayasal bir hak olarak Anayasa’nın 60’ıncı maddesinde yer alan  “Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir. Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar” hükmü ile güvence altına alınmıştır. Çalışanların sosyal güvenlik sistemine dahil olmaları hak ve aynı zamanda bir yükümlülüktür. Çalışmaya başlayan herkes kanunen mutlaka sosyal güvenlik sistemine dâhil olmak zorundadır. Çalışanlar kanunen bu hakkın yerine getirilip getirilmediğini işverenden isteme hakkına ve yerine getirilmediği takdirde de yasal yollara başvurma hakkına sahiptir. İşverenler açısından da; gerek kendisini gerek yanında çalıştırdığı kişileri sosyal güvenlik kurumuna bildirmek zorundadır.

Sosyal güvenlik sistemi sigortalı çalışan kişilere birçok fayda sağlar:

  • Sigortalı çalışan kişi ve aile bireyleri sağlık hizmetlerinden yararlanabilirler.
  • Sigortalı çalışanlara iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hali nedenleriyle çalışamadığı sürelerde maaşının işveren tarafından ödenmeyen kısmını karşılamak üzere geçici iş göremezlik ödeneği ödenir.
  • Sigortalı çalışanlara iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle kısmen veya tamamen çalışamaz duruma gelmesi halinde sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.
  • Sigortalı herhangi bir nedenle sakatlanıp çalışamaz duruma geldiğinde malullük aylığı bağlanır.
  • Sigortalı, belli bir yaşa geldiğinde yine prim şartlarını sağlıyorsa kendisine emekli aylığı bağlanır.
  • Sigortalı öldüğünde eş ve çocukları ile anne ve babasına aylık bağlanır.

DİKKAT! Kayıt dışı yani sigortasız çalışıyorsanız siz ve yakınlarınız sosyal güvenlik sistemi tarafından sağlanan bu haklardan faydalanamazsınız.

Bunun dışında sigortasız çalıştığınızda; işsizlik maaşı, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, asgari geçim indirimi gibi birçok haktan yararlanamazsınız.

DİKKAT! İşverenler çalıştığınız günlerinizi ve kazançlarınızı SGK’ya hiç bildirmeyebilir veya eksik bildirebilirler. Her iki durumda kayıt dışı çalışmış olursunuz ve birçok haktan faydalanamazsınız. Kısaca özetlersek:

  1. İşveren çalıştığınız günleri, 30 gün yerine 14 gün bildirirse geriye kalan 16 gün kayıt dışı çalışmış olursunuz ve emekli olacağınız tarihte bu eksik günleriniz yüzünden geç emekli olabilirsiniz.
  2. Veya bir ayda 3000 TL kazanç elde ederken işvereniniz sizin 1500 TL kazanç aldığınız yönünde bir beyanda bulunursa emekli olduğunuzda almanız gerekenden daha düşük aylık alırsınız. Üstelik raporlu olduğunuz dönemlerde SGK’nın size ödeyeceği geçici veya sürekli iş göremezlik ödenekleri de işverenin bildirdiği ücret üzerinden hesaplanacağı için olması gerekenden daha düşük ödenek almak zorunda kalırsınız.
  3. Hem günlerinizin hem de kazançlarınızın bildirilmediği durumlarda sosyal güvenlik sisteminin sağladığı hiçbir haktan faydalanamazsınız. Bu durum sizin ve aileniz açısından önemli kayıplara sebep olabilir.

Sigortasız çalışmak sizin ve aileniz için büyük mağduriyetlere sebep olur. Sigortasız çalışarak yarınınızdan çalmayın, çaldırmayın!

 

Sosyal güvenliğin önemi ile ilgili daha fazla bilgi için kidep.net adresinden Dokümanlar bölümünden eğitim modüllerini izleyebilirsiniz.

Kayıt dışı istihdam diğer adıyla sigortasız çalışma ülkemizde öncelikle mücadele edilmesi gereken konular arasında yer almaktadır. Yukarıda da anlatıldığı gibi kişilerin başkalarına muhtaç olmadan asgari yaşam standardının sağlanması devletin asli görevleri arasında yer almakta, devlet vatandaşların geleceğinin güvencesini kişilerin kendi kararlarına bırakmadan sağlamaktadır. Çünkü insanoğlu kısa vadede başına gelecek risklerin farkına varmadığı gibi uzun vadeyi planlama ve geleceğini güvenceye alma konusunda yeterli öngörüye sahip olamamaktadır. Genellikle başımıza bir kaza geldiğinde veya yaşlandığımızda ve çalışamadığımızı fark ettiğimizde anlarız ve keşke deriz.

Diğer taraftan ailelerin huzurlu yaşamalarının sebeplerinden biri sağlıktır. Birçok hastalığın giderleri bir ailenin üstünden kalkamayacağı kadar yüksektir. Devlet vatandaşlarının sağlıklı kalmaları için sağlık harcamalarının büyük bir kısmını karşılar. Örneğin birisi iş kazası geçirdiğinde yapılacak olan tedavi kişilerce karşılanıp karşılanmadığına bakılmaksızın giderler devlet tarafından ödenir ve kaza geçiren kişilerden herhangi bir katkı payı, katılım payı alınmaz. Organ nakli birçok ülkede ücret ile yapılıyorken organ doku ve kök hücre nakli için kişilerden katılım payı alınmaz. Her bölgede yer alan aile hekimi muayeneleri için de kişilerden katılım payı alınmaz. Bunun gibi birçok ilaç da alınırken en az %80’i devlet tarafından ödenir. Hatta bazı kişiler için tamamı devlet tarafından karşılanır.

Türkiye’de Kayıt Dışı İstihdam Boyutu

Peki tüm bunlara rağmen Türkiye’de kayıt dışı istihdam ne boyutta? Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK)’in Hanehalkı işgücü anketlerine göre Türkiye’de çalışanların % 33,93’si kayıt dışı çalışmaktadır. Kadınlarda bu oran %44,06 erkeklerde %29,32’dir. Tabi her sektörde oranlar eşit değil. Örneğin tarım sektöründe çalışanların %84,48’i sigortasız çalışırken, tarım dışı sektörlerde bu oran %21,81 olarak gerçekleşmiştir. Tarımda kayıt dışı çalışmanın bu kadar yüksek oluşunun sebeplerinden biri kontrolü zor bir sektör olması ve eğitim düzeyinin oldukça düşük olmasından kaynaklanmaktadır. Diğer taraftan tarım dışı sektörler arasında; sanayi sektöründe %19,12, inşaat sektöründe %36,28, hizmet sektöründe %20,72 oranında kayıt dışı çalışma söz konusudur.

Deneme Süresi Sorunu

Yaşı genç olanlarda da kayıt dışı istihdam yüksektir. İş tecrübesinin olmaması, henüz haklarını bilmiyor olmaları en büyük sebepler arasındadır. Bir de deneme süresi diye işverenler tarafından kandırılmaları da sigortasız çalışmayı artıran nedenler arasında yer almaktadır. İşçiler işe girmeden önce sigortalanmak zorundadırlar ve deneme süresi olup olmaması bu durumu etkilemez. Hiçbir işveren “deneme süresinde olduğu için sigortasız çalıştırıyorduk” diye denetmene itirazda bulunamaz. Sigortasız işçi çalıştıran işverenlere deneme süresi olsa bile idari para cezası yaptırımı uygulanır.

Teşvik uygulamaları

Sosyal güvenlik uygulamalarında itiraz edilen en önemli konu ödenen primlerin yüksek olmasıdır. Primlerin yüksekliğini bahane ederek sigortasız işçi çalıştıran işverenler çok daha büyük maddi yaptırımlarla karşılaşırlar. Oysaki primlerini zamanında ve eksiksiz ödeyen işverenlere çeşitli prim indirimleri uygulanmaktadır. Örneğin 2018 yılında bir işçi için ödenecek prim miktarı 9 bin 132 lira iken sadece tek bir teşvikle (beş puanlık prim indirimi) ödeyeceği prim 7 bin 915 liraya düşmektedir. Üstelik işverenlerin kadın, genç çalıştırması, engelli çalıştırması, işsizi işe alması durumlarında yararlanabileceği birçok teşvik var iken diğer taraftan, Ar-ge yatırımların desteklenmesi, bölgesel gelişmiş farklılıkların giderilmesi için de birçok teşvik uygulanmaktadır. Ancak bir işçiyi sigortasız çalıştırıldığının denetim sonucu anlaşılması halinde ödenecek prim ve ceza 61 bin 900 Türk Lirasıdır.

İşverenlerin yükümlülüklerini ve teşvikler konusunda daha ayrıntılı bilgilendirme için kidep.net adresinden Dokümanlar bölümünden eğitim modüllerini izleyebilirsiniz.

Kişiler sigortasız çalıştırıldığını nasıl öğrenirler?

  • PTT’den alacağınız e-devlet şifresi ile turkiye.gov.tr adresinden sorgulayabilir,
  • Telefonunuzun kısa mesaj bölümüne P boşluk TC Kimlik Numaranızı boşluk Aile Sıra Numaranızı yazarak 5502’ye bütün operatörlerden kısa mesaj gönderebilir,
  • 7 gün 24 saat, Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi “ALO 170” i arayabilir,
  • Yine ilinizde veya ilçenizde bulunan size en yakın sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezine başvurarak da, sigortalı çalıştırılıp çalıştırılmadığını ve hangi kazanç seviyesinden bildirildiğini kısa sürede öğrenebilirsiniz.

 

Sigortasız çalıştırılanlar ihbar ve şikayetlerini Sosyal Güvenlik Kurumu’na çeşitli yollarla iletebilirler.

  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi “ALO 170” i 7 gün 24 saat arayabilir,
  • İlde veya ilçede, en yakın sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezine ulaşabilir,
  • Dilekçe Hakkının Kullanılması Kanunu kapsamındaki her türlü istek, şikayet, ihbar, görüş ve önerileri BİMER yani Başbakanlık İletişim Merkezi üzerinden yapabilirler.

DİKKAT ! İhbar ve şikâyetler işleme alındıktan sonra Sosyal Güvenlik Kurumu denetim elemanları tarafından gerekli denetim ve incelemeler yapılarak mağduriyetler en kısa sürede giderilir. Denetim sırasında veya sonrasında şikayet eden kişiye ilişkin bilgiler kesinlikle verilmez.

Hangi işyerine denetime gidileceğinin belirlenmesi için kullanılabilecek çeşitli yollar vardır.

  • İhbar ve şikayet geldiyse işyerine denetime gidilir ve şikayet eden kişinin bilgileri verilmez, sigortasız çalışanlar yerinde bu şekilde yerinden tespit edilir.
  • Sadece ihbar ve şikayetle denetime gidilecek işyeri belirlenmez. Veri paylaşımı kapsamında bankalardan ve birçok kamu kurumunda iş yapan vatandaşların mesleki bilgileri Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir ve bu kişiler tek tek kontrol edildikten sonra sigortasız olanlar belirlenir. Konuyla ilgili şüpheli durumlarda da denetmen işyerine denetime gidebilir ya da denetime gidilmeden de kişilerin sigortasız çalıştırıldığı tespit edilebilir.
  • Sosyal Güvenlik Kurumunca dönemsel ve sürekli olarak yapılan risk analizleri sonucu bazı işyerleri şüpheli işyerleri durumuna düşer ve denetmenler bu işyerlerini ziyaret ederek sigortasız çalışanları tespit edebilir. Bu şekilde de sigortasız çalışan kişiler tespit edilebilirler.

Örnek çalışmalara MEDYA ATÖLYESİ sayfamızdan ulaşabilirsiniz